Felaketler yaşanırken çabadan taraf olmanın kâfi olduğunu düşünüyoruz, lakin afet bölgelerinin dışına çıkıp toplumsal medyaya girince tam aksisini görüyoruz. Yangın bölgelerinde halkın hem ormanlar hem de canlılar için kenetlenmesi, ne yazık ki toplumsal medyada birbirlerine karşı iki görüşün savaşı kadar ilgi görmüyor. Yanlış bilgiler, kamuoyu gündemine giren çabucak her krizde olduğu üzere birbirine aykırı tarafların elinde silaha dönüşüyor.

Akdeniz Bölgesi’ndeki yangınlar devam ederken, yaşananlarla ilgili toplumsal medyaya yansıyan bilgilerin birden fazla teyide muhtaç kaldı. Evvel Yunanistan ve Avustralya’daki yangınlara ilişkin çarpıcı fotoğrafların Türkiye’ye aitmiş üzere paylaşıldığını gördük, daha sonra dünya gündemine giren kampanyaları… Birden fazla insan için #HelpTurkey ya da zıddı #StrongTürkiye paylaşımlarından illaki birisi yanlışsız olmalı… Fakat durum pek de o denli değil, zira her ikisi de bot hesaplarla başlatıldı.

Türkiye için toplumsal medyada başlayan #HelpTurkey daveti ile büsbütün aykırısı olan #StrongTürkiye kampanyaları:

2 Ağustos gecesi, Muğla ve Antalya’daki yangınlar devam ederken Twitter’da 2,5 milyon #HelpTurkey paylaşımı yapıldı. Bu paylaşımlara çoğunlukla Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği üzere uluslarüstü kurumlar etiketlendi. Paylaşım sayısı artıp etiket dünya gündemine girince kampanya “Türkiye’nin yangınla gayrette yetersiz kaldığını” düşünen ve birden fazla muhalif bölümden binlerce güçlü hesabı harekete geçirdi, dijital ortamda bir toplumsal harekete dönüştü.

İlgili Makale
Twitter 'Topluluklar' Özelliğini Duyurdu: İşte Detaylar

2 Ağustos sabahında Bağlantı Lideri Fahrettin Altun’un açıklamasıyla eş vakitli olarak #HelpTurkey’in büsbütün aksisi olan #StrongTürkiye ve #WeDontNeedHelp etiketleri gündeme girdi. Altun ve kampanyanın başka destekçilerine nazaran #HelpTurkey kampanyası, Türkiye’nin prestijini gaye alıyor, ülkeyi zayıf gösteriyordu ve yurtdışı kaynaklıydı, asla desteklenmemeliydi.

#HelpTurkey denetimli bir formda başlatıldı ve kısa müddette organik bir hale dönüştü:

  • #HelpTurkey etiketli birinci paylaşımlar geçersiz ve bot hesaplarla yapıldı.
  • Bot hesaplar kampanya ile birebir gün (2 Ağustos’ta) açıldı.
  • Düzmece hesaplar Twitter isimleri değiştirildi.
  • Atılan birinci tweetlerin büyük bir kısmı kopyala yapıştır metinlere sahipti.
  • Bu metinler, daha sonra gerçek kullanıcılar, ünlüler tarafından organik biçimde benimsendi ve paylaşıldı.
  • Hem bot hem de düzmece hesaplardan atılan kopya tweetler kısa müddette silindi.
  • Jones’a nazaran tweetlerin silinme gayesi durumun keşfedilmesini engellemek.
  • “Turkey on fire and needs help” cümlesi farklı lisanlara çevrildi, düzmece tweetlere cevap olarak atıldı, bu sayede yanıtlama etkileşimi artırıldı.
  • Birebir cümle, Kpop ve BTS fanı hesaplar tarafından bile paylaşıldı.
  • Kampanyanın başlangıcında kullanılan geçersiz ve bot hesap sayısı 46.000, bu hesaplardan yapılan paylaşımların sayısı ise 160.000 olarak belirlendi.
  • Organik etkileşimlerle birlikte tweet sayısı 2,5 milyona ulaştı.
İlgili Makale
Sedat Peker’in Görüntüleri, IMDb’ye Dizi Olarak Eklendi

Tahlil sonuçlarına nazaran #HelpTurkey kampanyasının organize bir formda başlatıldığını görmek mümkün. Lakin devamında organik bir hâl aldığını, 2 milyon 300 binden fazla paylaşımın gerçek hesaplar tarafından yapıldığını görüyoruz.

Etiket yoluyla kampanya ve görseller trendlere girdikten sonra gerçek kullanıcılar ve büyük hesaplar, durumun vehameti nedeniyle -gayri ihtiyari bir şekilde- kampanyaya dayanak vermeye başladı. Uydurma tweetler silinince geriye kalan, gerçek kullanıcıların duygusal etmenlerle kampanyaya takviye verdiği organik paylaşımlar oldu.

Gelelim #StrongTürkiye kampanyasına:

  • Kampanya İrtibat Lideri Fahrettin Altun’un açıklama ve daveti ile organik bir halde başladı.
  • Lakin bot hesapların yaptığı paylaşımlar ile tweet sayısı artırıldı.
  • Paylaşımların ve Altun’un gayesinde #HelpTurkey kampanyası vardı.
  • #StrongTürkiye etiketi ile yapılan paylaşımların bir kısmı, #HelpTurkey’e dayanak verenlerin eleştirileriydi.
  • Kampanya bakanlar, üst seviye devlet memurları, belediye liderleri ve ünlülerin sahip olduğu güçlü hesaplar tarafından desteklendi.
  • Bot hesaplar tarafından atılan tweetler ve hesaplar kampanya trendlere girdikten bir müddet sonra silindi.
İlgili Makale
Dünyanın En Çok Takipçiye Sahip Ünlüleri

#StrongTürkiye ile birlikte Türkiye’nin yardıma muhtaçlık duymadığını belirten #WeDontNeedHelp etiketi de sirkülasyona girdi. Bu iki etiket ve kampanya için yapılan birinci paylaşımlar, tıpkı #HelpTurkey’de de olduğu üzere bot hesaplar tarafından yapıldı. Tekrar tıpkı halde hesaplar ve tweetler silindi, etiket gündeme girip organik hesaplar tarafından benimsendikten sonra kampanya yeniden toplumsal bir reaksiyona dönüştü.

Sonuç: Kriz devirlerinde, bilhassa toplumsal medyada sertleşen kutuplara aralıklı yaklaşmak gerek

Her iki kampanyanın da merkezi olarak yönlendirildiği söylenebilr. Bu kampanyaları görüp ya #HelpTurkey ya da #StronTürkiye’ye dayanak veren pek çok insan var. Yaşananların vehametine kapılarak illa ki bir tarafa dayanak verme gereksinimi hissetmek, olanları uzaktan seyrederken her şeyi toplumsal medyadan öğrenmeye çalışmak kadar doğal.

Toplumsal medyada gördüklerimiz, eminiz ki bölgede yaşayan vatandaşların ve yardım için dayanağa gidenlerin yaşadıklarının yanından bile geçmiyor. Afet bölgelerinde verilen çabayı düşününce, toplumsal medyadaki kutuplaşmanın hiçbir manası kalmıyor. Alevler ortasında kalan bir ağaç, kuş ya da meskenini, yakınını kaybeden beşerler için kimin hangi fikri desteklediğinin pek bir değeri yok. Kutuplaşma üzerinden yapay gündemler yaratıp asıl vazifemiz olan yardımlaşmayı unutmamak gerekiyor.