Hepimizin aklından geçmiştir. Nasıl oldu da hala mutsuzluktan ölmedik? Ya da tekrar nasıl keyifli olmayı başardık?

Kalp kırıklığı, hissettirdiği hisler dışında, fizyolojik olarak da bedenimizde hasarlar bırakabiliyor.

Göğsünüzün sol boşluğunda fizikî bir ağrı hissediyorsanız ‘Kırık Kalp Sendromu’ na yakalanmış olabilirsiniz.

Bir kalp kırıklığı yaşadığınızda ya da makûs bir haber aldığınızda bedeninizde buna reaksiyon olarak, gerilim hormonlarının salgısı artıyor. Bu da kalbin kasılma gücünü etkiliyor. Birebir vakitte kan pompalanma ritmini de bozabiliyor.

Kırık Kalp Sendromu (takotsubo sendromu), 1991’den beri biliniyor. Bilimsel isminden, birinci olarak Japon bilim adamları tarafından tespit edildiğini anlıyoruz ????

Sendrom, ani göğüs ağrısı ve nefes darlığıyla karakterize ediliyor. Trafik kazası yaşamak ya da duygusal olarak sıkıntı bir haber almak üzere trajik olaylarla tetikleniyor. Bu sendrom, aslında önemli vefat oranlarını da içeriyor.

Takotsubo ne manaya geliyor?

Takotsubo, Japon balıkçıkların ahtapot avında kullandıkları bir çömlek. Yapılan tetkiklerde, bu sendroma yakalanların kalplerinin görünümü bu çömleğe benzetiliyor.

Birinci belirtiler tıkanmış bir arteri taklit ediyor ve kalp krizi belirtilerini gösteriyor.

Bu halde bedene kâfi kan pompalanamıyor. Daha ileri düzeylerde ise kalp yetersizliği ortaya çıkabiliyor.

Bu sendromda olağandışı kasılmalar 1-4 hafta içinde son buluyor.

Fakat, şikayetler ve ağrı devam ederse, daha ağır durumlarda ilaç tedavisi, nefes alma makinelerine bağlanma da kelam konusu olabiliyor.

Bu sendrom bizi mevte kadar da götürebiliyor. Lakin beynimiz memnun olmaya devam edebilmemiz için çalışmaya devam ediyor…

Homo sapiens (insan) çeşidi bir olayı sahiden yaşamadan, hayal ederek deneyim edebilme adaptasyonuna sahip. Bunu, beynin ön bölgesinde bulunan prefrontal korteks sayesinde yapabiliyoruz. Yani beyindeki bu kısım simülatör misyonu görüyor. Bu sayede keyifli ya da mutsuz olacağınız durumları az çok kestirim edebiliyorsunuz.

Beyin simülatörümüze ufak bir test uygulayalım…

Piyangodan büyük ikramiye kazanmak mı sizi daha çok keyifli ederdi, yoksa felç kalmak mı? Burda, beynimiz bizi keyifli edecek olaya yöneliyor. Fakat…

Yapılan araştırmalar her iki durumda da kişinin 1 yıl sonra eşit derecede keyifli olduğunu gösteriyor. Yani beyin simülatörümüz birçok vakit yanlışsız çalışsa da, uzun vadede yanıldı!

Sahip olunca çok keyifli olacağımıza inandığımız şeyler, bizi beklediğimizden daha az keyifli ediyor ve bu memnunluk çok kısa sürüyor. Bu formda kalp kırıklıklarımız da uzun vadede bizi mutsuzluktan öldürmüyor.

Biz memnunluğu sentezleyebiliyoruz, ama memnunluğu daima bir yerlerde arıyoruz.

Bulunduğumuz dünyada kendimizi daha güzel hissedebilmek için, ruhsal bağışıklık sistemimiz tıkır tıkır işliyor. Bakış açımızı ister istemez değiştirmemizi sağlıyor. Buna sentetik memnunluk diyoruz. Sentetik diye, gerçek memnunluktan çok bir farkı olduğunu düşünmeyin. Şöyle ki…

Doğal memnunluk istediğimiz şeyi istediğimiz vakit elde etmektir. Sentetik memnunluk ise, istediğimizi elde edemediğimizde herşeye karşın kendimizi keyifli etmemizdir!

En kolay örnek üzerinden gidersek; bir bot alacaksınız, iki seçenek ortasında kaldınız. Biri, maddi gücünüzü aşan bir fiyata sahip. Siz münasebetiyle oburunu alıyorsunuz ve vakitle onu daha çok seviyorsunuz. Aslında beynimiz bizim olanla keyifli etmeye çalışıyor bizi. Biz sahip olduğumuz şeyi daha çok severek sentetik memnunluk salgılıyoruz.

2008’de bir psikoloji mecmuasında yayımlanan bir çalışmaya nazaran genetik kodumuz da mutluluğumuzun %50’sini belirleyen bir faktör.

Buna karşın çok daha memnun hissetmemiz mümkün. Hormonlarımız bu vazifesi üstleniyor.  Dopamin, serotonin, endorfin, melatonin üzere hormon ve nörotransmitterler, mutluluğumuzu belirliyor. Hatta istersek bu hormonların salgılanmasını arttırıp/azaltıp, sentetik mutluluğumuza memnunluk bile katabiliriz!

Maksatlı bir hayatın bizi keyifli edebileceğinin ispatı; dopamin

Dopamin, belirlediğiniz bir maksada ulaştığınızda sizi tatmin ve motive eden durumlarda salgılanır. Bir şeyi başardığınızda yaşadığınız ödül zevki dopamin salgısından kaynaklanır. Motivasyonunuz düşük, canınız birşey yapmak istemiyorsa, balık, yumurta üzere besinler tüketerek, dopamin salgısını arttırabilirsiniz. Dopamin eksikliği hissetmemek için günlük ve aylık gayeler belirleyerek, bu gayeleri gerçekleştirmeye çalışarak da dopamin üretimini teşvik edebilirsiniz.

Zihninizden olumlu kanılar geçirmek bile serotonin düzeyinin yükselmesini sağlıyor.

Serotoninin sevinçli olma halinizle direk ilgisi bulunuyor. Eksikliğinde daha depresif ve sonlu hissedebilirsiniz. Uyku ve beslenme sisteminiz de serotonin düzeyini etkiliyor. Serotonin arttırmanın en tesirli yolu günlük antrenman yapmak. Spor yaparken, kaslarda oluşan acıyı dindirmek için, beyin serotonin üzere nörotransmitterlerin üretimini arttırıyor. Serotonin düzeyini çikolata, portakal, muz üzere besinler tüketerek de arttırmak mümkün.

Bedenin doğal ağrı kesicileri; endorfinler

Endorfinler, tarihî olarak atalarımızın avcılarından kaçmak için acı içinde olsalar bile ilerlemelerine yardımcı oldu. Antrenman yaparken, kaslarımız tarafından glikojen depoları tüketiliyor. Bu sırada endorfin salgılanarak acı azaltılıp, antrenmana devam etmemiz sağlanıyor. Yani endorfin, acıyı önleyerek, mutsuz olmayı da engelleyen bir hormon. Endorfin salgısını arttırmak için baharatlı yiyecekler tüketebilirisniz. Baharatlı yiyecekler tükettiğimizde, beyne ağrı sinyallerine emsal sinyaller gidiyor. Bu da endorfin üretimini tetikliyor.

Sabah karanlıkta işe/okula giderkenki mutsuzluğumuzun sebebi; melatonin

Melatonin salınımı, gözdeki retinadan ışık durumunun beyne iletilmesiyle başlıyor. Şayet karanlık başlamışsa melatonin salgısı artıyor. En çok 23.00-05.00 saatlerinde salgılanıyor. Yani melatonin biyolojik ritmimizi, uykumuzun gelmesini, uyanmamızı ışığa nazaran ayarlıyor. Uyku durumumuzu direk etkilediği için mutluluğumuzu da etkiliyor. Biz sabah yola koyulmuşken, salgının durması gerekirken, ışık olmadığından hala devam ediyor.

1600’lü yıllarda yaşayan İngiliz müellif Thomas Browne’un şöyle bir yazı yazıyor;

”Ben yaşayan en memnun beşerim. İçimdeki fakirliği zenginliğe, düşünceyi refaha dönüştürecek şeyler var. Talihin beni vurabileceği tek bir yer bile yok.” 

İşte tam olarak sentetik memnunluk sentezleme düzeneği.

Hepimizde var olan düzenek ile birebir.

Kendinize ve insanların kalbine karşı nazik olacağınız günler dileriz.

Çünkü, kişinin sıhhati kırılgansa, kırık bir kalp tıbbi durumunu daha da kötüleştirebilir.

Onedio IQ’yu Facebook’tan takip etmeyi unutmayın!

İlgili Makale
Hamsicoin ile Trabzonspor coin borsasında